1- دانشیار، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران ، f_dejpasand@sbu.ac.ir 2- استادیار، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 3- دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد نظری، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده: (3163 مشاهده)
|سال شانزدهم|شماره 65|تابستان 1404|صفحات 139 تا 166|
پس از انقلاب اسلامی در ایران، تحریمهای اقتصادی همواره یکی از چالشهای اصلی بوده است. این تحریمها بهعنوان تدابیر قهرآمیز اقتصادی علیه کشورها برای تغییر سیاستهای آنها استفاده میشوند. صنعت نفت و گاز ایران بهدلیل وابستگی اقتصادی و تکنولوژیکی به منابع خارجی، هدف اصلی این تحریمها است. تحریمها با کاهش توان ایران در بهرهبرداری از منابع نفت و گاز، اقتصاد کشور را تحتفشار قرار داده و بر تصمیمگیریهای سیاسی تأثیر میگذارند. درآمدهای ارزی حاصل از این صنعت، سهم بزرگی در بودجه سالانه کشور دارند، بنابراین هر نوسانی در این صدور و فروش محصولات حوزه صنعت، بر کل اقتصاد کشور تأثیرگذار است؛ بنابراین، بررسی و محاسبه آثار تحریمها بر صنعت نفت و گاز ایران و نحوه اثرگذاری تحریمها از طریق این صنعت بر اقتصاد ایران، برای سیاستگذاران اقتصادی کشور حائز اهمیت است. ازاینرو هدف مطالعه حاضر، شناسایی و بررسی تحریمهای اقتصادی بر صنعت نفت و گاز ایران است. بدینمنظور چهار متغیر کلیدی، ارزشافزوده، ارزش صادرات نفت و گاز، سرمایهگذاری در بخش نفت و تکنولوژی، برای بررسی صنعت نفت و گاز در نظر گرفته شده است. دادههای مورداستفاده در این پژوهش بهصورت سالانه و برای دوره 1370 تا 1400 جمعآوری شدهاند. برآوردهای انجامشده با استفاده از سیستم معادلات همزمان و از طریق روش حداقل مربعات معمولی دومرحلهای(2SLS)صورت گرفته است. این روش برای تخمین پارامترهای مدل در شرایطی که معادلات همزمان وجود دارند، بهکار میرود تا به نتایج دقیقتر و معتبرتری دست یابد. نتایج حاکی از آن است که تحریمها بر بخش نفت و گاز ایران تأثیر منفی و معناداری گذاشته است که بهطور مستقیم تأثیر منفی و معنادار بر ارزشافزوده در بخش نفت، ارزش صادرات نفت و گاز و سرمایهگذاری در بخش نفت گذاشته و بهطور غیرمستقیم تأثیر منفی و معنادار بر تکنولوژی در این صنعت دارد.
