Strategic studies in the oil and energy industry

fa تحلیل تطبیقی جایگاه ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در کریدورهای بین‌المللی انرژی و حمل‌ونقل (رویکرد SWOT) A Comparative SWOT Analysis of Iran’s Geopolitical Position in International Energy and Transport Corridors مديريت Management پژوهشي Research این پژوهش با هدف ارزیابی کریدورهای بین‌المللی انرژی و حمل‌ونقل و تحلیل جایگاه جمهوری اسلامی ایران در آن‌ها انجام شده است. کریدورهای مورد بررسی شامل مسیرهای شمال ـ جنوب، هند ـ خاورمیانه ـ اروپا، بصره ـ ترکیه، زنگزور، لاجورد و ابتکار کمربند و جاده چین هستند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌ها از منابع اسنادی و پرسشنامه محقق‌ساخته SWOT گردآوری شده‌اند. برای سنجش پایایی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن برابر با 917/0 است که نشان‌دهنده پایایی بسیار مناسب ابزار است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که ایران در موقعیتی ترکیبی از قوت‌های ژئوپلیتیکی و تهدیدهای ژئواکونومیکی قرار دارد. از جمله نقاط قوت می‌توان به موقعیت جغرافیایی ممتاز و دسترسی به آب‌های آزاد اشاره کرد و از تهدیدات مهم، رقابت مسیرهای جایگزین مانند IMEC و زنگزور و فشارهای سیاسی قدرت‌های جهانی است. در پایان، پیشنهادهایی برای بهبود جایگاه ژئواکونومیک ایران ارائه شده است.   This study aims to evaluate the international energy and transport corridors and to analyze the position of the Islamic Republic of Iran within them. The examined corridors include the North–South, India–Middle East–Europe (IMEC), Basra–Turkey, Zangezur, Lapis Lazuli, and China’s Belt and Road Initiative (BRI). The research method is descriptive–analytical, and data were collected from documentary sources and a researcher-made SWOT questionnaire. The reliability of the questionnaire was measured using Cronbach’s Alpha coefficient (α = 0.917), indicating a high level of internal consistency. Findings show that Iran holds a mixed position of geopolitical strengths and geo-economic threats. While Iran’s geographical location and access to open waters are among its key advantages, the competing corridors such as IMEC and Zangezur, along with external political pressures, pose significant challenges. Finally, several strategic recommendations are presented to enhance Iran’s geo-economic position.   کریدور انرژی, کریدور حمل‌ونقل, ژئواکونومیک, ژئوپلیتیک, جمهوری اسلامی ایران. Energy corridor, Transport corridor, Geoeconomics, Geopolitics, Islamic Republic of Iran. 299 324 http://iieshrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1018-247&slc_lang=fa&sid=1 Gholamali Rahimi غلامعلی رحیمی alirahimigh2000@yahoo.com 100319475328460014541 100319475328460014541 Yes Member of Faculty, Energy Economic Department, IIES, Tehran, Iran عضو هیات علمی، پژوهشکده اقتصاد انرژی، مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، تهران، ایران Tooraj Dehghani تورج دهقانی Dehghani576@yahoo.com 100319475328460014542 100319475328460014542 No Member of Faculty, Energy Economic Department, IIES, Tehran, Iran عضو هیات علمی، پژوهشکده اقتصاد انرژی، مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، تهران، ایران Mahdiyeh Aboulhassani Chimeh مهدیه ابوالحسنی‌ چیمه mahdiyeh.aboulhassani@gmail.com 100319475328460014543 100319475328460014543 No Researcher, Energy Economic Department, IIES, Tehran, Iran پژوهشگر پژوهشکده اقتصاد انرژی، مؤسسه مطالعات بین‌ المللی انرژی، تهران، ایران